Medewerkers maken onverstandige pensioenkeuzes, werkgevers kunnen dit voorkomen
Medewerkers krijgen steeds meer mogelijkheden om hun pensioen in te richten naar hun persoonlijke behoefte. Pensioenkeuzes zijn een belangrijk onderdeel in de huidige brede discussie over ons pensioenstelsel. Je zou verwachten dat meer maatwerk, tot betere uitkomsten voor mensen leidt. Maar dat blijkt zeker niet altijd het geval te zijn. Het kan zelfs slechter uitpakken. Individuele advisering kan dit oplossen.
Mensen maken onverstandige pensioenkeuzes
De Autoriteit Financiële Markten (AFM), publiceerde daar dit voorjaar een onderzoek over. Ze constateert dat de nieuwe mogelijkheid van een in hoogte wisselende, in plaats van jaarlijks altijd gelijke pensioenuitkering niet alleen maar beperkt gebruikt wordt. Groter probleem is dat mensen vaak pensioenkeuzes blijken te maken die nadelig voor ze uitpakken. Ze maken keuzes die hun pensioengat kunnen vergroten, of die hen later in financiële problemen kunnen brengen.
De AFM zegt : ”In dit onderzoek lijkt bij keuzevrijheid geen verband tussen wat financieel verstandiger zou zijn en de keuze die mensen maken.” Vrij vertaald: de keuzemogelijkheden worden vaak onverstandig gebruikt.”
Betere begeleiding door pensioenuitvoerders moet tot betere keuzes leiden
De AFM heeft ook een advies: mensen moeten heel goed geïnformeerd en begeleid worden. Deze taak wordt vooral door pensioenfondsen, verzekeraars en PPI’s opgepakt. Die doen dat op zich meestal prima, maar toch leidt dat in onze ervaring niet tot betere besluiten. Dat ziet de AFM ook.
Daarom stelde de AFM een lijst van tips op voor pensioenuitvoerders. De bedoeling is dat ze daarmee dan hun voorlichtingswerk kunnen verbeteren.
Wij denken dat dit het eigenlijke probleem niet gaat oplossen.
Dat gaan we uitleggen.
Informeren is onvoldoende. Uit eerder onderzoek van Netspar is al gebleken dat mensen niet willen kiezen, maar wel gekozen willen hebben. Meer informatie, of betere, verandert daar niks aan.
Wat dan wel?
Individuele advisering is de oplossing
Wat wij in de tips van de AFM lezen, is dat deelnemers op basis van hun individuele persoonlijke situatie een advies op maat over hun pensioenkeuzes zouden moeten krijgen.
Daarvoor is alleen bieden van informatie over het pensioen volstrekt ontoereikend. Ook als die met prachtige uitleg en illustraties wordt gepresenteerd. Alleen met persoonlijke 1 op 1 gesprekken kunnen de flexibele pensioenmogelijkheden zo worden inricht dat die wel verstandig aansluiten op de situatie en wensen van de deelnemer.
(Bijna?) geen enkele pensioenuitvoerder kan en wil dit
Om op die manier deelnemers te kunnen begeleiden is een aantal zaken nodig. Ten eerste moet de werkgever duidelijke en complete informatie geven over de pensioenregeling en de opties daarbinnen. Die kan zich daarbij eventueel prima laten helpen door de pensioenuitvoerder. Maar dan komt het:
Wil je op een nuttige manier mensen over hun pensioen laten maken in het kader van hun individuele situatie, dan moet die hele individuele situatie betrokken worden. Bijvoorbeeld ook de eventuele hypotheek, vermogenspositie, schulden en erfenissen. Dat gaat veel breder dan pensioen alleen. Daar hebben pensioenuitvoerders zelden verstand van.
Verder zouden ze niet alleen informatie moeten verstrekken, maar het zou volgens het Netspar onderzoek en onze ervaring, mensen enorm helpen als ze concrete aanbevelingen zouden krijgen. Dat is een probleem voor pensioenuitvoerders omdat ze bij concrete aanbevelingen aan het adviseren zijn. Daar zijn allerlei wettelijk eisen aan verbonden en daar voldoen ze zelden aan. Probeer het maar eens, vraag je pensioenuitvoerder of ze de medewerkers van je bedrijf een breed persoonlijk financieel advies zouden willen geven.
Laat medewerkers door gespecialiseerde adviseurs over hun pensioen adviseren
Gelukkig zijn er pensioenadviseurs die wel de diploma’s, competenties en vergunningen hebben om een dergelijk advies te kunnen geven. Als je als bedrijf wilt wat de AFM wil, je medewerkers helpen voorkomen verkeerde keuzes te maken, dan zou je een dergelijke adviseur moeten inzetten.
Maar niet elke adviseur is in staat deze advisering tegen aanvaardbare kosten uit te voeren.
Kosten voor individuele advisering vallen erg mee als je de juiste adviseur kiest
Natuurlijk kost individuele advisering wat. Maar als het slim wordt aangepakt niet zo veel als je zou denken. Het kan zelfs kostenneutraal.
Dus naast bewezen vakbekwaamheid in integrale advisering, uitstekende communicatieve vaardigheid en het pijnloos kunnen vertalen van de financiële techniek naar het echte leven van de medewerkers moet een dergelijke adviseur nog ergens goed in zijn.
Voor het laag houden van kosten, is efficiency je vriend. Kies daarom een adviseur die, uiteraard na toestemming en privacy waarborgen, op basis van de al beschikbare gegevens van de pensioenregeling en de loonadministratie veel voorwerk geautomatiseerd kan doen. Daarna moet deze kunnen zorgen dat de organisatie van de gesprekken gesmeerd verloopt zodat er veel in korte tijd kan worden afgehandeld.
Individueel advies over pensioenkeuzes levert zelfs winst op
Voor optimale deelname is het erg behulpzaam als de werkgever de individuele gesprekken betaalt. Dat wil niet zeggen dat dit de werkgever ook geld kost.
In onze ervaring is een belangrijk gevolg van individuele gesprekken dat medewerkers hun werkgever en beloning beter gaan waarderen. Dat is veel waard en kan de kosten al compenseren. Desnoods kan een ietsje soberder pensioen tot een wat lagere premie leiden waardoor er geen extra kosten ontstaan. Voor een deelnemer is dat kleine beetje lager pensioen uiteindelijk een stuk minder “duur” dan een verkeerde flexibele keuze.
En als de pensioenuitvoerder geen tijd en kosten meer hoeft te maken voor het informeren van de medewerkers, kan de prijs van de regeling misschien ook nog wel wat omlaag.
Werkgevers hebben de sleutel in handen
Werkgevers kunnen een grote rol spelen voor de financiële gezondheid van hun medewerkers. Door van pensioenuitvoerders heldere en complete informatie te verlangen. Door een onafhankelijke partij efficiënt zijn medewerkers over de pensioekeuzes te laten adviseren. En door zelf de kosten daar voor te dragen of te verrekenen in de pensioenregeling.
Jeroen Tuijp
Actuaris, adviseur en toezichthouder
