pensioen communicatie

Het beoogde nieuwe pensioenstelsel vanaf 2020, vraagt meer individuele communicatie

Pensioenfondsen hanteren de zogenaamde doorsneepremie. Door afbrokkelende solidariteit, gelijke behandeling en veranderingen in het arbeidsverloop, is dit systeem steeds slechter houdbaar. Daarom werkt de overheid aan een forse wijziging van het pensioenstelsel, die in 2020 moet ingaan.

Het huidige voorstel zou tot een stevige versnelling van de individualisering in het pensioenstelsel leiden. Dat heeft allerlei effecten. Eén daarvan is toenemende noodzaak van individuele begeleiding van deelnemers.

Dit gaat allemaal niet komend jaar gebeuren, maar je gaat hier wel veel over horen. Om de discussies goed te kunnen volgen en om te kunnen doorzien wat de gevolgen zijn leggen we nu alvast uit hoe het op hoofdlijn in elkaar zit.

Het oude voordeel van solidariteit, begint een onhoudbaar nadeel te worden

Pensioenfondsen hanteren een systeem van “doorsneepremie”. De werkgever betaalt (eventueel) met de werknemer samen, ongeacht de leeftijd van de werknemer, hetzelfde deel van de pensioengrondslag als pensioenpremie. Daarbij bouwt elke deelnemer elk jaar hetzelfde deel van zijn pensioengrondslag als pensioen op.

Omdat de oudere minder jaren tot zijn pensioendatum heeft, ontvangt hij minder lang rente op de ingelegde premies. Bovendien is de kans op uitkeren van pensioen voor de oudere groter dan voor de jongere. Hij gaat al bijna met pensioen dus de kans dat hij voor die tijd nog overlijdt is kleiner dan voor een jongere.

Deze beide elementen zorgen ervoor dat de reëel benodigde premie, de “actuariële premie”, stijgt naarmate de deelnemer ouder is. Door niet uit te gaan van de reële, actuariële premie, maar een doorsneepremie (gelijke premie voor iedereen) is de premie voor ouderen dus eigenlijk te laag voor het pensioen dat ze er voor krijgen.

Voor jongeren is dat precies andersom, hun premie is eigenlijk te hoog voor het pensioen dat ze er voor krijgen. Dat zorgt ervoor dat jongere deelnemers, oudere deelnemers in feite sponsoren. “Intergenerationele solidariteit” heet dat. Zolang iedereen zijn hele loopbaan bij dezelfde werkgever blijft en er steeds opnieuw nieuwe aanwas komt aan de onderkant gaat dit goed.

Maar omdat er steeds minder jongeren zijn ten opzichte van de ouderen en bovendien steeds meer mensen van baan wisselen of zelfstandige worden, begint dit mechanisme extreme uitkomsten op te leveren en uit de hand te lopen. Het oude voordeel van solidariteit begint een nadeel te worden.

Het huidige systeem past niet goed meer bij de huidige ontwikkelingen

Sommigen zien niet echt het probleem. Want als de huidige jongeren, straks ouderen zijn, worden zij ook weer gesponsord. Uiteindelijk maakt dat dus niets uit. Maar anderen vinden dat dit steeds minder opgaat.

  • Steeds meer mensen kiezen na enige tijd loondienst, voor een leven als ZZP-er of zelfstandig ondernemer. Als je dat doet, heb je als jongere wel extra betaald, maar krijg je dat nooit meer gecompenseerd.
  • De verhouding tussen ouderen en jongeren blijft in elk geval voorlopig nog verder verslechteren. Als de huidige jongeren straks ouderen zijn, moeten de relatief weinig nieuwe jongeren extreem veel ophoesten voor de vele ouderen.
  • De trend is al jaren juist de andere kant op: meer individualisering. Bij verzekerde regelingen, worden de pensioenen steeds vaker op basis van individuele potjes verzekerd.

In het voorstel wordt de gelijke opbouw losgelaten

In het voorstel dat nu bestudeerd wordt, wordt de doorsneepremie gehandhaafd, maar de gelijke opbouw losgelaten. Er ontstaan net als bij het huidige Beschikbare Premie systeem, individuele pensioenpotten per deelnemer. Alleen wat daar inzit, zonder rekening te houden met de waarde van pensioenpotten van anderen, bepaalt hoeveel geld er bij pensionering voor de deelnemer beschikbaar is voor zijn of haar pensioen.

In het plan blijft de premie wel voor elke deelnemer in het pensioenfonds gelijk. De jongeren bouwen dan met dezelfde premie meer pensioen op dan de oudere met dezelfde premie.

Voor iemand die binnen het plan als schoolverlater start en zijn hele werkende leven in loondienst blijft, verandert er weinig. Over de hele duur heen ontstaat ongeveer hetzelfde pensioen als in de oude situatie. Alleen nu is de sponsoring er uitgehaald.

Er is dan wel een lange overgangsperiode nodig

Dit klinkt allemaal zo simpel en voor de hand liggend, dat lijkt wel te mooi om waar te zijn. Dat is het ook. Er is een enorm probleem dat je bij de overgang naar het nieuwe systeem creëert.

De huidige “net nieuwe” ouderen, hebben toen ze jonger waren wel de toenmalige ouderen gesponsord, maar onder het nieuwe systeem zouden zij niet meer zelf gesponsord worden. Hun pensioen zou daarom een enorme deuk oplopen.

Jongeren die al een poosje de huidige ouderen aan het sponsoren waren, hebben op het moment van overgang naar het nieuwe systeem nog niet de kans gehad om te “oversparen” ter voorbereiding op hun latere “ondersparen”. Ook zij bouwen dan dus te weinig pensioen op.

Daarom zou de stelselwijziging vergezeld gaan van een overgangsperiode van een jaar of dertig waarin fiscale compenserende maatregelen zouden gelden. De overheid gaat ervan uit dat haar dat vele miljarden gaat kosten. Maar als het houdbaar is wil ze die kosten wel nemen.

Dat kan interessante effecten voor de arbeidsmarkt opleveren

Het wordt dan namelijk ineens een stuk aantrekkelijker om na een aantal jaren loondienst voor jezelf te gaan beginnen. Een groot deel van je pensioen heb je al opgebouwd in je jongere jaren. Wat je er als oudere in loondienst aan pensioen nog bij plust wordt steeds minder naarmate je ouder wordt.

Als zelfstandige heb je na loondienst dus al een mooie basis en als ZZP-er kun je dan een gunstig tarief rekenen omdat je verder stopt met pensioenopbouw. Of je investeert juist wel meer in je pensioenopbouw dan in loondienst kon, zodat je eerder kunt stoppen met werken of een luxer ouderdomspensioen opbouwt.

Aan de andere kant wordt het, ten opzichte van beschikbare premie systemen waarbij in principe de premie met de leeftijd stijgt, in dienst nemen en houden van oudere werknemers een stuk aantrekkelijker dan nu. De hogere pensioenpremies bij beschikbare premieregelingen maken een oudere deelnemer nu een stuk duurder dan een jongere.

Overgangssituatie en meer keuzemogelijkheden, leidt tot toenemend belang individuele pensioencommunicatie.

Als het nieuwe pensioenstelsel ongeveer zo wordt doorgevoerd als nu wordt voorgesteld, zal de vraag naar individuele pensioeninformatie aan werknemers sterk toenemen om twee redenen.

  • De overgangsmaatregelen zullen voor verschillende personen verschillend uitvallen en mensen zullen willen weten hoe een en ander precies voor hen persoonlijk gaat uitvallen.
  • Het valt te verwachten dat binnen de eigen pensioenpotjes nieuwe keuzemogelijkheden gaan ontstaan, zoals beleggingskeuzes. Het zogenaamde “handelingsperspectief“ wordt daarmee groter en daarmee ook de vraag om raad bij het nemen van besluiten.

Er bestaat al uitgebreide wetgeving over het informeren van deelnemers. In principe zou dat voldoende moeten zijn om hen alle informatie te geven die ze nodig hebben om hun pensioen goed te kunnen begrijpen en om overwogen keuzes te kunnen maken. Maar in de praktijk nemen mensen nauwelijks actie met betrekking tot hun pensioen.

Lees in ons artikel over pensioencommunicatie, hoe dat komt, waarom dat jammer is voor werkgever en werknemer en wat er aan te doen valt.

Volg ons op LinkedIn

Klik op de linkedIn knop. Dan krijg je in je LinkedIn timeline vanzelf een berichtje als we een nieuw artikel plaatsen.

Of plaats je op één van onze mailinglijsten!

Als je op de hoogte wilt blijven van de ontwikkelingen rondom pensioen, en wat wij op dat gebied aan ondersteuning bieden, kun je je aanmelden op de contactpagina van EdmondHalley.nl, of via deze link.

Vink dan de vakjes aan van de onderwerpen waar je over op de hoogte gehouden wilt worden. Als er dan belangrijk nieuws is over een door jou gekozen gebied, zenden we je dat per e-mail toe.

Dat doen we maar af en toe en alleen als het nieuws echt belangrijk en relevant is. Op dezelfde manier kun je je overigens ook weer afmelden.